چندان كه جمعيتى بسيار بر گردش فراهم مىآمدند و متأثر از نوحه‌سرايىهاى وى به گريه و زارى مىپرداختند ؛ حتّى مروان بن حكم نيز كه از سرسخت‌ترين دشمنان بنىهاشم بود در مجلس عزا و ندبهء او شركت مىكرد و اشك مىريخت . « 1 » بدون شك ، اين حركات و اقدامات عملى از سوى بازماندگان شهدا بويژه امام سجاد عليه السلام يك حركت حساب شده تبليغاتى و يك مبارزه سياسى بود كه در آن شرايط خفقان به عنوان سلاحى برّنده و كوبنده در اختيار خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله قرار داشت و موجب شد ياد و خاطره حماسه‌آفرينان كربلا همواره در ذهنها بماند . قيام‌ها و نهضت‌ها قيام خونين اباعبداللّه الحسين عليه السلام و پيام رسانى درست ، روشنگر و منطقى امام سجاد و زينب كبرى عليهما السلام در سه پايگاه كوفه ، شام و مدينه ، روح مبارزه و پرخاشگرى عليه حكومت پليسى اموى را در كالبد امّت اسلامى دميد كه نتيجه آن بروز قيام‌ها و مخالفت‌ها عليه نظام طاغوتى اموى بود . اين قيام‌ها در دوران امامت امام سجاد عليه السلام عبارت بودند از : 1 - نهضت توابين ، كه به رهبرى سليمان بن صُرَد و به انگيزه خونخواهى سالار شهيدان در سال 61 ، در كوفه انجام گرفت . فعّاليت آنان در دوران يزيد پنهانى بود . پس از مرگ وى آشكارا مردم را به جهاد دعوت كردند و با نيروهاى حكومتى به نبرد پرداختند و پس از سه روز مقاومت دليرانه در برابر لشكر شام ، رهبرى نهضت و بسيارى از ياران او به شهادت رسيدند و بقيّه پراكنده شدند . 2 - قيام مردم مدينه كه در پى اعزام هيأتى از بزرگان مدينه به شام و افشاگرى آنان عليه يزيد و خلع وى از خلافت در سال 63 هجرى آغاز گشت و منجر به بيرون كردن فرماندار و امويان از شهر شد . يزيد ، مسلم بن عُقْبَه را با دوازده هزار نيرو به جنگ انقلابيون فرستاد . نيروهاى شامى پس از قتل عام مردم و سركوبى نهضت به مدت سه روز به قتل و

--> ( 1 ) - اعيان الشيعه ، ج 8 ، ص 389 .